Het nationaal leerplan: oplossing of illusie in de rijschoolbranche?

In een ideale wereld erkent een rijschool het belang van het rijexamen,

maar laat zij zich er niet volledig door leiden.

Je bereidt leerlingen voor op het examen én op het verkeer daarna.

Een nationaal leerplan zie ik in dat licht hooguit als een didactisch hulpmiddel —

Geen heilige graal, geen eindoplossing.

En precies daar wringt het.

Want in de realiteit botsen twee visies frontaal op elkaar.

Twee visies, één praktijk

Visie A — “Examen gestuurd”

focus op examengebied

trainen op herkenbare situaties

efficiënt → hoger slagingspercentage

Visie B — “Levenslang bestuurder”

brede verkeerssituaties

veel variatie soms minder examengericht

➡️ Zonder nationaal leerplan kiest elke rijschool zijn eigen route (en dat moet vooral ook zo blijven;)

➡️ Dat leidt onvermijdelijk tot grote verschillen in aanpak en kwaliteit

Ik heb grote moeite met rijscholen die van de daken schreeuwen dat zij ‘levenslange bestuurders’ afleveren.

Laten we eerlijk zijn.

Met de huidige marktprijzen per lesuur — grofweg 40 à 50 uur rijopleiding —

Is het simpelweg niet realistisch om iemand volledig voor te bereiden op alle verkeerssituaties.

Zelf heb ik lesgegeven in Amsterdam.

Wie daar afrijdt, krijgt een totaal andere verkeersrealiteit voorgeschoteld dan iemand in Maastricht of Groningen.

Puur geografisch is het idee van “brede verkeerservaring” al niet gelijk te trekken,

laat staan binnen een beperkt aantal lesuren.

Echte verkeerservaring ontstaat pas ná het rijbewijs!

Met kilometers. Met fouten. Met tijd.

Het idee dat een rijopleiding vanzelf levenslang veilige bestuurders opleidt, is niet alleen misleidend, maar potentieel gevaarlijk.

Een nationaal leerplan gaat dit probleem niet oplossen.

Kijkstructuur, bewuste keuzes, tijdige gevaarherkenning, — prachtige uitgangspunten.

Maar uiteindelijk is er maar één partij die bepaalt wat “voldoende” is:

Het CBR.

Het CBR bepaalt:

de beoordelingscriteria

de exameneisen

de lat waarlangs iedereen wordt gelegd!

In mijn visie ligt de kern niet bij systemen, plannen of procedures,

maar bij de leerling zelf.

De mens bepaalt:

hoe iemand leert

hoeveel tijd nodig is

welk tempo haalbaar is

Net als het verkeer is een rijopleiding:

Dynamisch nooit af.

Continu in ontwikkeling.

Een nationaal leerplan of rijprocedure kan ondersteunen —

Maar mag nooit als onbetwistbare waarheid worden gepresenteerd.

Dat is de realiteit.

De realiteit, samengevat

Geen officieel nationaal leerplan in de Nederlandse rijschoolbranche

Wel een landelijk examen raamwerk (CBR)

Dat examen fungeert in de praktijk als feitelijk leerplan

De inhoud van rijlessen is vrij — de toetsing niet

Gelukkig staat het rijscholen nog vrij hoe zij hun lessen inrichten

Niemand haalt in Nederland zijn rijbewijs met “trucjes” alleen

Tot slot

Een levenslange bestuurder ben je niet omdat een rijschool dat belooft.

Je bént het door elke keer opnieuw bewust te kiezen voor verantwoordelijkheid, inzicht en reflectie zodra je achter het stuur stapt.

Die keuze is persoonlijk.

Ze is organisch.

En ze ligt uiteindelijk bij ons allemaal — niet bij een leerplan.